Radość nie zawsze potrzebuje wielkich wydarzeń. O małych przyjemnościach, dopaminie i sztuce odnajdywania satysfakcji w codzienności
Żyjemy w świecie, który nieustannie przyciąga naszą uwagę. Kolejne informacje, powiadomienia, nowe doświadczenia, szybkie przyjemności. Przyzwyczajamy się do intensywności i coraz częściej szukamy czegoś, co nas zainteresuje, pobudzi, oderwie od zmęczenia czy poprawi nastrój. W tym pośpiechu łatwo przeoczyć to, co mniej spektakularne, ale równie ważne dla naszego dobrostanu.
Bo nie wszystko, co daje nam przyjemność i poczucie satysfakcji, musi być intensywne, nowe czy wyjątkowe.
Czasami wystarczy spokojny poranek, kawa wypita bez zerkania na telefon, ciepło słońca na twarzy albo spacer, podczas którego nie musimy nigdzie zdążyć. Rozmowa z kimś, przy kim nie trzeba niczego udowadniać. Śmiech, który przychodzi spontanicznie. Drobne zadanie, które udało się doprowadzić do końca.
Z psychologicznego punktu widzenia takie doświadczenia mają większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać.
Dopamina, często nazywana hormonem przyjemności, w rzeczywistości jest neuroprzekaźnikiem uczestniczącym przede wszystkim w procesach motywacji, uczenia się, przewidywania nagrody i podejmowania działania. Pomaga nam kierować uwagę ku temu, co mózg rozpoznaje jako wartościowe i warte wysiłku. Nie odpowiada jednak sama za odczuwanie szczęścia.
Kiedy nieustannie dostarczamy sobie nowych, silnych bodźców, nasza uwaga może coraz łatwiej podążać za tym, co natychmiastowe i atrakcyjne. Trudniej wówczas zatrzymać się przy doświadczeniach, które rozwijają się powoli i wymagają naszej obecności. Nie dlatego, że przestały być przyjemne, ale dlatego, że często nie dajemy sobie czasu, by je zauważyć.
A przecież przyjemność to nie tylko ekscytacja. To również spokój, bliskość, zaciekawienie, poczucie sensu i satysfakcja z małych osiągnięć.
Wyobraź sobie, że wracasz do domu po wymagającym dniu. Czujesz zmęczenie, napięcie, może rozdrażnienie. Naturalnym odruchem bywa sięgnięcie po telefon, przeglądanie kolejnych treści czy szukanie czegoś, co szybko odwróci uwagę od nieprzyjemnych emocji.
Ale możesz też spróbować inaczej.
Wyjść na chwilę z domu, poczuć chłodniejsze powietrze, zauważyć otoczenie. Zadzwonić do bliskiej osoby nie po to, żeby coś załatwić, ale żeby po prostu porozmawiać. Posłuchać muzyki, przygotować coś dobrego, pobawić się ze zwierzęciem albo poświęcić kilkanaście minut na czynność, którą zwyczajnie lubisz.
Takie momenty nie muszą wywoływać silnej ekscytacji. Mogą jednak sprzyjać obniżeniu napięcia, odzyskiwaniu równowagi emocjonalnej i budowaniu poczucia, że codzienność zawiera coś więcej niż obowiązki i zadania do wykonania.
W psychologii mówimy również o umiejętności delektowania się pozytywnymi doświadczeniami (ang. savoring). To zdolność świadomego zauważania, przeżywania i przedłużania przyjemnych chwil. Nie chodzi o to, by zmuszać się do pozytywnego myślenia czy odczuwać wdzięczność za wszelką cenę. Chodzi raczej o rozwijanie uważności na to, co rzeczywiście sprawia nam przyjemność, nawet jeśli trwa tylko kilka minut.
Co ważne, nasz dobrostan nie buduje się wyłącznie dzięki wielkim sukcesom czy przełomowym wydarzeniom. Kształtuje się również poprzez powtarzalne, drobne doświadczenia, które wzmacniają poczucie sprawczości, bezpieczeństwa, więzi i kontaktu z własnymi potrzebami.
Nie musimy więc nieustannie poszukiwać czegoś więcej, żeby poczuć się lepiej. Czasem warto przyjrzeć się temu, co już jest obecne w naszym życiu, ale ginie w natłoku codziennych spraw.
Może nie tyle brakuje nam powodów do radości, ile przestrzeni, żeby naprawdę ją poczuć?
Nie chodzi o rezygnację z ambicji, nowych doświadczeń czy ekscytujących planów. Chodzi o to, by nie uzależniać całego poczucia satysfakcji od tego, co dopiero ma się wydarzyć.
Bo życie nie zaczyna się po zakończeniu kolejnego projektu, osiągnięciu celu czy rozwiązaniu wszystkich problemów. Ono dzieje się również pomiędzy tymi wydarzeniami.
I być może jedną z ważniejszych umiejętności, jakie możemy w sobie rozwijać, jest zdolność dostrzegania przyjemności w zwyczajności — bez potrzeby zamieniania każdej chwili w coś wyjątkowego.
Nie odkładaj więc całej radości na później. Pozwól sobie czasem zatrzymać się przy tym, co dobre właśnie teraz.
